| Abstract: | Οι άγιοι, οι «φίλοι του Χριστού...είναι σημεία του Θεού για τη γενιά τους». Ένα τέτοιο σημείο στη σύγχρονη εποχή είναι ο Γέροντας Σωφρόνιος (Σαχάρωφ). Ο λόγος του Γέροντα Σωφρονίου για τη μετάνοια είναι λόγος για την αγάπη: για τη συνάντηση της θείας αγάπης με την ανθρώπινη. Η μετάνοια είναι η οδός προς τη θέωση και γι’ αυτό «δε γνωρίζει τέλος στη γη». Η μετάνοια είναι η αναδημιουργία του ανθρώπου από την πεπτωκυία του κατάσταση που έγινε εφικτή με την ενανθρώπηση και το σωτήριο έργο του Υιού του Θεού. Ο Γέροντος Σωφρόνιος τονίζει ότι ο Χριστός με την κένωσή Του μέχρι θανάτου μας αποκάλυψε το χαρακτήρα της θείας αγάπης: είναι ταπεινή και κενωτική. Ο Χρίστος πραγμάτωσε αυτή την κένωση και ως Θεός –με την ενσάρκωσή Του– και ως Άνθρωπος, με τα πάθη και τη Σταύρωσή Του και έδωσε στον άνθρωπο την εντολή για την ίδια κενωτική αγάπη, η οποία επιτυγχάνεται με τη μετάνοια. Τότε ο πιστός «γίνεται ικανός να προσλάβει το πλήρωμα της αγάπης του Θεού και της αγάπης προς τον πλησίον». Η ουσία λοιπόν της μετανοίας είναι «η αποκατάσταση της άμωμης και αιώνιας σχέσης αγάπης με το Θεό». Η μετάνοια είναι ο τρόπος, με τον οποίο εκπληρώνει κανείς τις δύο μεγάλες εντολές για την αγάπη. Ο πρώτος βαθμός της είναι «ο άδης της προσωπικής μετανοίας», με την οποία ο χριστιανός αγωνίζεται να αποκτήσει την αγάπη προς το Θεό. Ο δεύτερος βαθμός είναι «ο άδης της αγάπης», όταν ο πιστός μετανοεί για τις αμαρτίες όλου του κόσμου και με αυτό τον τρόπο εκπληρώνει τη δεύτερη εντολή. Τα δυο αυτά στάδια της μετάνοιας προσδιορίζουν και τη δομή της παρούσας εργασίας. Το πρώτο μέρος της εξετάζει τις οντολογικές και τις ασκητικές προϋποθέσεις της μετάνοιας. Ενώ στο δεύτερο μέρος παρουσιάζονται αναλυτικά οι απόψεις του Γέροντος για τους δυο βαθμούς της μετάνοιας, στο προσωπικό ασκητικό επίπεδο και στο οντολογικό επίπεδο. Το θέμα της μετάνοιας στα έργα του Γέροντος Σωφρονίου ουσιαστικά είναι το θέμα της «γέννησης στην ασάλευτη Βασιλεία». Η γέννηση αυτή αρχίζει ως αποκατάσταση της υποστατικής αρχής, δηλαδή του κατ’ εικόνα, και τελειοποιείται με την προσευχή για όλο τον κόσμο και την αγάπη προς τους εχθρούς. Το πλήρωμα της υποστατικής μορφής υπάρξεως θα δοθεί στο μέλλοντα αιώνα με την πρόσληψη άφθαρτου σώματος. Η τελείωση αυτή συντελείται στο ότι οι σεσωσσμένοι θα γίνουν φορείς «του πληρώματος του θεανθρώπινου είναι». Μόνο τότε θα γίνουν όμοιοι με το Θεό «μέχρι ταύτιση» κατά τη μορφή υπάρξεως. Για τον Γέροντα Σωφρόνιο ο χρόνος έχει το νόημά του ως «θαυμαστή διαδικασία, κατά την οποία ο Θεός δημιουργεί «εκ του μηδενός» θεούς όμοιους με Αυτόν». Με την εξομολόγηση της δικής του πορείας μετανοίας ο ίδιος μαρτυρεί για τον προορισμό του ανθρώπου: την «υιοθεσία του από το Θεό μέσω της ενοίκησης της Αγίας Τριάδος». Η μετάνοια λοιπόν, εφόσον αποτελεί το προσωπικό σταυρό του πιστού, είναι και ο δρόμος προς την αναφαίρετη χαρά, επειδή «ιδού γάρ ήλθε διά του Σταυρού χαρά εν όλω τω κόσμω».
Staretz Sophrony’s word on repentance is in its essence word about love: about the encounter of God’s with man’s love. Repentance is the way to theosis and therefore “there is no end to it on earth”. Repentance is regeneration of man from his fallen state, made possible by the Son of God Who became man and worked the salvation of humankind. Staretz Sophrony emphasizes that the Incarnate Son of God with His kenosis to death has revealed to us the character of divine love: humble and kenotic. The Lord Jesus Christ accomplished His kenosis both as God, by His Incarnation, and as Man, by His Passion and death on the Cross. Therefore He gave to man the commandment for the same kenotic love which is acquired by repentance. It is only then that the believer becomes able “to assume the fullness of love for God and love for the neighbour”. Thus the essence of repentance consists in “the restoration of the immaculate and eternal union of love with God”. Repentance is the way by which the Christian accomplishes the two great commandments of love, and therefore it has two stages. The fist one is “the hell of our personal repentance” when one strives to achieve love for God; and the second one is “the hell of love” when one assumes to repent for the sins of the whole world and thereby fulfils the second commandment. These two stages determine the structure of this thesis. In its first part the ontological and ascetic grounds of repentance are examined; while in the second part, Father Sophrony’s views on the two stages are studied in detail, namely, repentance on the personal ascetic level and on the ontological level. The subject of repentance in Staretz Sophrony’s writings is essentially a presentation of the process of man’s “birth into the immovable Kingdom”. This birth begins with the restoration of the hypostatic principle in man, i. e. of God’s image in him, and it is perfected by the prayer for the whole world and the love for the enemies. The fullness of the hypostatic mode of existence will be given in the age to come, when man will be given a new and incorruptible body. The saved human beings then will become “bearers of the fullness of the theanthropic mode of existence”. Only then will they become like unto God “to the point of identity” according to His energy. Staretz Sophrony defines the meaning of time as “a miraculous process in the course of which God creates ‘out of nothing’ gods’ like unto Him”. By sharing with us the confession if his own journey of repentance, he witnesses to the final destiny of man: “adoption by God by the indwelling of the Holy Trinity”. Repentance – being the personal cross of the believer – turns out to be also the way to inextinguishable joy, as it is “by the Cross that joy has come into all the world”. |
guest ::
login
